Aansprakelijkheidsverzekering — Nederland

Wat is de WA-verzekering in Nederland en wie is verplicht deze af te sluiten?

De WA-verzekering — voluit Wettelijke Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen (WA-verzekering of WAM-verzekering) — is in Nederland verplicht op grond van de Wet Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen (WAM) van 30 mei 1963. Iedere kentekenhouder van een in Nederland geregistreerd voertuig moet een geldige WA-verzekering hebben voordat het voertuig de openbare weg op gaat — dit wordt elektronisch gecontroleerd door de RDW (Rijksdienst voor het Wegverkeer) die het Kentekenregister vergelijkt met het centrale verzekeringsregister (CRWAM). Onverzekerd rijden is een overtreding en leidt tot een boete, inbeslagname van het voertuig en een automatische RDW-sanctie.

Wat zijn de wettelijke minimumdekkingen van de WA-verzekering in Nederland?

Op grond van artikel 22 van de WAM en het Besluit bedragen aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen bedragen de wettelijke minimumdekkingen € 6.450.000 per gebeurtenis voor letselschade, blijvend letsel of overlijden (ongeacht het aantal slachtoffers) en € 1.300.000 per gebeurtenis voor zaakschade (ongeacht het aantal benadeelden), in lijn met EU-richtlijn 2021/2118 vanaf 23 december 2023. In de praktijk bieden alle grote Nederlandse verzekeraars — Achmea (Centraal Beheer, Interpolis, FBTO), Nationale-Nederlanden, ASR (Ditzo), Allianz Direct (Allianz), Aegon, ANWB, Univé — minimaal de wettelijke minima en veel premium-tarieven bieden onbeperkte dekking voor letselschade.

Wat dekt de Nederlandse WA-verzekering precies?

De Nederlandse WA-verzekering dekt aansprakelijkheid voor schade die met het verzekerde voertuig aan derden wordt toegebracht. Hieronder vallen: letselschade, blijvend letsel of overlijden van voetgangers, fietsers, inzittenden van andere voertuigen en overige weggebruikers; zaakschade aan andere voertuigen, gebouwen of andere eigendommen van derden; gevolgschade die uit een gedekte gebeurtenis voortvloeit — inkomensverlies, extra kosten van levensonderhoud door letsel; redelijke medische en revalidatiekosten en uitvaartkosten. WA dekt GEEN schade aan uw eigen voertuig (daarvoor heeft u WA + Beperkt Casco voor brand/diefstal/ruit/storm nodig, of WA + Volledig Casco / Allrisk voor ook aanrijdingsschade aan het eigen voertuig). WA dekt ook geen letselschade van de schuldige bestuurder — daarvoor sluit u een Ongevallenverzekering Inzittenden (OVI) of een Schadeverzekering Inzittenden (SVI) af.

Wordt de schade van de schuldige bestuurder zelf vergoed?

Nee. Op grond van artikel 4 van de WAM en de standaardpolisvoorwaarden vallen de schade van de schuldige bestuurder zelf buiten de WA-dekking. Veroorzaakt u een ongeval in Nederland, dan heeft u op grond van de verplichte WA geen recht op vergoeding voor uw eigen letsel of de schade aan uw eigen voertuig. Voor schade aan het eigen voertuig sluit u Beperkt Casco af (beperkt casco — brand, diefstal, storm, ruit, aanrijding met dieren, vandalisme) of Volledig Casco / Allrisk (volledig casco — ook aanrijdingsschade die u zelf veroorzaakt). Voor uw eigen letselschade als schuldige bestuurder kunt u een Schadeverzekering Inzittenden (SVI) afsluiten, die werkelijke schade op een schuldonafhankelijke basis vergoedt, of een Ongevallenverzekering Inzittenden (OVI), die bij overlijden of blijvende invaliditeit een vast bedrag uitkeert.

Zijn inzittenden van het schuldige voertuig verzekerd?

Ja. Op grond van artikel 4 van de WAM gelden inzittenden van het verzekerde voertuig (met uitzondering van de schuldige bestuurder zelf) als derden, en hun letselschade, blijvend letsel, overlijden en redelijke medische kosten worden binnen het letseldekkingsmaximum van de WA vergoed. De Hoge Raad heeft dit beginsel consequent bevestigd in zaken over inzittenden met en zonder gordel, met mogelijke korting wegens eigen schuld zoals het niet dragen van de autogordel. Zaakschade van inzittenden (bagage, mobiele telefoon, kleding) valt doorgaans niet onder de WA — daarvoor is een inboedelverzekering of een reisverzekering nodig. Voor bredere inzittendendekking biedt de SVI (Schadeverzekering Inzittenden) zowel de bestuurder als inzittenden een schuldonafhankelijke vergoeding.

Wat gebeurt er als de schuldige bestuurder onverzekerd, onbekend of buitenlands is?

Vorderingen tegen onverzekerde of onbekend gebleven bestuurders in Nederland worden behandeld door het Waarborgfonds Motorverkeer (WBF, het Nederlandse Motor Insurers' Bureau), opgericht op grond van artikel 23 van de WAM en uitgevoerd door de Stichting Waarborgfonds Motorverkeer. Het WBF vergoedt letselschade veroorzaakt door onverzekerde, onbekend gebleven of gestolen voertuigen en (onder bepaalde voorwaarden) zaakschade in combinatie met letselschade. Vorderingen moeten zo spoedig mogelijk bij de politie en in de regel binnen een bepaalde termijn bij het WBF worden ingediend. Het WBF treedt tevens op als Nationaal Schaderegelingsorgaan op grond van EU-richtlijn 2009/103/EG voor slachtoffers van ongevallen in het buitenland die door EER-geregistreerde voertuigen zijn veroorzaakt waarbij de plaatselijke verzekeraar in gebreke is. Voor buitenlandse voertuigen die in Nederland schade veroorzaken regelt het Nederlands Bureau der Motorrijtuigverzekeraars de afhandeling via het Groene Kaartsysteem.

Hoe werkt de bonus-malus / no-claimkorting in Nederland?

Nederlandse verzekeraars hanteren een no-claimkorting (no-claimladder) in plaats van een strikt EU-geharmoniseerd bonus-malussysteem. Elke verzekeraar voert zijn eigen ladder, maar het standaardmodel loopt van -5 (slechtst — meerdere schade-eigen claims) via 0 (start) tot +20 (twintig opeenvolgende schadevrije jaren), met kortingstabellen van 0% tot doorgaans 80% korting op de basispremie bij +20. Elk schadevrij jaar betekent één stap omhoog; elke schade-eigen claim doorgaans vijf stappen terug op de meest gebruikelijke ladder. Belangrijk: het werkelijke schadeverleden — uitgedrukt in Schade Vrije Jaren (SVJ) — wordt centraal geregistreerd door Roy Data, een sector-breed register van het Verbond van Verzekeraars, en wordt automatisch overgedragen bij wisseling van verzekeraar. SVJ worden in de meeste EU-landen erkend, hoewel een gewaarmerkte vertaling soms vereist is.

In welke landen geldt de Nederlandse WA-verzekering?

De Nederlandse WA-verzekering geldt automatisch in: Nederland; alle EU-lidstaten en EER-landen — Noorwegen, IJsland, Liechtenstein; Zwitserland, Andorra, Servië en het Verenigd Koninkrijk (het Nederlandse kenteken vormt onder het multilaterale Council of Bureaux-systeem voldoende bewijs van dekking). De dekking geldt voor het hoogste bedrag van de Nederlandse wettelijke minima en de plaatselijke verplichte minima van het bezochte land (EU-richtlijn 2009/103/EG). Voor andere Groene-Kaartsysteemlanden — Turkije, Bosnië-Herzegovina, Noord-Macedonië, Albanië, Montenegro, Oekraïne, Moldavië, Israël, Iran, Marokko, Tunesië — is een papieren Groene Kaart vereist; uw verzekeraar geeft deze meestal binnen enkele dagen kosteloos af. Voor reizen buiten deze landen (bijv. Rusland, sommige Centraal-Aziatische staten) is een grensverzekering nodig die bij grensovergang wordt afgesloten.

Wat moet ik direct doen na een verkeersongeval in Nederland?

Na een ongeval moet u: direct stoppen en de plek veilig stellen (gevarendriehoek, alarmlichten, veiligheidshesje); EHBO verlenen en het algemene Europese alarmnummer 112 bellen bij letsel; de politie (ook via 112) bellen wanneer dat wettelijk vereist is — letsel, dodelijk slachtoffer, doorrijden na ongeval, vermoeden van alcohol- of drugsgebruik, weigering om gegevens uit te wisselen, schade aan gemeentelijke eigendommen, of bij betrokkenheid van een buitenlands kenteken; naam, adres, kenteken en verzekeringsgegevens uitwisselen met de tegenpartij en het Europees aanrijdingsformulier (Aanrijdingsformulier / Schadeformulier) door beide partijen laten ondertekenen; foto's maken van de plek en de schade; en uw verzekeraar zo snel mogelijk informeren — de meeste Nederlandse polissen vereisen kennisgeving binnen een redelijke termijn, in de praktijk binnen 48 uur tot een week. Het ingevulde Aanrijdingsformulier vormt de standaardaanzet tot de schadebehandeling en wordt door alle Nederlandse WA-verzekeraars geaccepteerd.

Kan ik een Nederlandse WA-verzekering online afsluiten en maandelijks betalen?

Ja. Alle grote Nederlandse verzekeraars — Achmea (Centraal Beheer, Interpolis, FBTO), Nationale-Nederlanden, ASR (Ditzo), Allianz Direct, Aegon, ANWB, Univé — bieden online afsluiten via hun eigen portaal en app en via gelicenseerde vergelijkingssites (Independer, Pricewise, Geld.nl). De polis wordt elektronisch verstrekt en de RDW wordt vrijwel direct geïnformeerd over de verzekeringsstatus, zodat het voertuig in het centrale register als verzekerd wordt weergegeven. Maandelijkse termijnbetaling is gebruikelijk, doorgaans met een kleine termijntoeslag (meestal 3–5%). Prijsfactoren zijn onder meer: voertuigcategorie en -waarde, schadevrije jaren, postcode van de kentekenhouder, leeftijd en rijervaring, gebruik, jaarlijkse kilometrage en de gekozen ladder/no-claimbescherming. Vanaf de eerste dag van dekking heeft de kentekenhouder op grond van de Wet financieel toezicht een herroepingsrecht van 14 dagen.